HİPNOZ VE MEKANİZMASI

"Türkiye'nin İlk ve Tek Hipnoz Ekolü."
BİLİNCLİHİPNOZ.COM

Otoriter – Direkt metotlar:

Burada hipnozitör dominant bir tutumdadır. Kuvvetli bir pozitif duyum ve motor şartlanma vardır. Çoğunlukla göz fiksasyonu ve çeşitli adale gruplarının gevşemesi ile oluşan yorgunluğa bağlıdır. “Git gide kendini daha gevşemiş olarak hissedeceksin tavana doğru bak, göz kapaklarının ağırlaştığını farkedeceksin ve gözlerini kapatmak isteyeceksin” gibi sözler, göz açıkken gözün yorulacağı, dolayısıyla göz kapağının ağırlaşacağı gibi fizyolojik olaylarla da psikolojik telkin pekiştirilir.

Diğer bir direkt metotda ise, baştan göz kapattırılır. En süratli sonuç alınan metot ise, paraya fiksasyon metodudur.

Hipnoz tekniklerinin çoğunda, en önemli olan şey deneğin rekresyona geçmesidir. Kısacası, direkt metodunda, rekresyon temel teşkil etmektedir. Denek hipnozitörün prestiji ve otoritesi ile rekrese olmaya zorlanır. Bir noktada bu metot “baba” otoritesi ile ilgilidir. Freud buna “korku yolu ile olan rekresyon” der.

PRENSİPLER

Hipnozitör relakse bir ses tonu ile konuşmalıdır. Rasyonel metotlarda hipnozitör bir öğretmen olmalı ve denekten kendisi ile işbirliğinde bulunmasını beklemeli ve istemelidir. Hipnozitör negatif hallerden, özellikle olumsuzluk gerektiren hallerden sakınmalıdır. Şayet denek hiç eleştirici değilse, hipnozitör bunun nedenini araştırmalıdır. Çocuklar otoriter metodundan daha çok yararlanırlar, fakat onlara da daima kısa ve anlayacakları şekilde açıklamalar yapılmalıdır.

Deneğin direnç göstermesi: Denek direnç gösteriyorsa o anlar ısrar edilmemelidir. Hipnozitörler uyku ağrı giderme veya hipnoz sonrası telkin durumlarında başarı sağlayabilmek için deneğin bu direnç halini kırmağa çalışabilirler. Psikiyatrlar, deneğin çatışmalarını, onun psikolojik dengesini bozan şeyleri bulmak amcıyle deneklerin kudretlerine karşı gelebilirler.

İşlem

Her şeyi anlatmak: Bir açıklama “Sen uyuyacaksın, ben sana yardım edeceğim.”

Hazırlayıcı talimat: “Gözünü etrafta gezdirmeyeceksin”, “dikkatini bana vereceksin”, “Rahat oturuyor musun?”, “Gözlerini tavana dik” gibi sözler söylenir.

Göz kapağı – göz küresi fiksasyonu

Adaleler: Adaleler gevşiyor zihninizi, ruhunuzu, becerinizi kontrol için eğitiyorsunuz. Uyku hali geliyor.

Duyusal değişimler: Kollar ağırlaşıyor. Kolların hassasiyetini kaybeden kişi kendisinin uyku gibi bir şey içinde olduğunu hisseder. Fakat bundan canı sıkılmaz ancak anahtar cümleler devamlı olarak tekrar edilir. “Gevşedin, yorgunluk hissediyorsun, kolların ağırlaştı, nefes alışın daha derin ve daha yavaş, şimdi daha da gevşedin, daha derin, uyuyorsun...”

Uyanma: Uyanma aniden olmamalıdır. Deneğe iyi olma ile ilgili telkinler vermeli, ayrıca bazı işaretler de vererek uyanmayı birkaç dakika içinde gerçekleştirilmelidir.

Özet: Başarılı bir hipnoz için aşağıdaki noktalar sıra ile gerçekleştirilmelidir:

1- Kullanılan kelimeler çok iyi seçilmelidir. Bunların denek tarafından değerlendirilmesi göz önünde bulundurulmalıdır.

2- Kelimeler gerçek anlamlarında kullanılmalıdır. (Senbolik anlamda değil)

3- Hastayı/deneği şüphelendirecek kelimeler kullanmamalıdır.

4- Hipnoza geçmeden önce, tüm yanlış anlaşılan veya anlaşılması olası şeyler ekarte edilmelidir.

İşlem

Her şeyi anlatmak: Bir açıklama “Sen uyuyacaksın, ben sana yardım edeceğim.”

Hazırlayıcı talimat: “Gözünü etrafta gezdirmeyeceksin”, “dikkatini bana vereceksin”, “Rahat oturuyor musun?”, “Gözlerini tavana dik” gibi sözler söylenir.

Göz kapağı – göz küresi fiksasyonu

Adaleler: Adaleler gevşiyor zihninizi, ruhunuzu, becerinizi kontrol için eğitiyorsunuz. Uyku hali geliyor.

Duyusal değişimler: Kollar ağırlaşıyor. Kolların hassasiyetini kaybeden kişi kendisinin uyku gibi bir şey içinde olduğunu hisseder. Fakat bundan canı sıkılmaz ancak anahtar cümleler devamlı olarak tekrar edilir. “Gevşedin, yorgunluk hissediyorsun, kolların ağırlaştı, nefes alışın daha derin ve daha yavaş, şimdi daha da gevşedin, daha derin, uyuyorsun...”

Uyanma: Uyanma aniden olmamalıdır. Deneğe iyi olma ile ilgili telkinler vermeli, ayrıca bazı işaretler de vererek uyanmayı birkaç dakika içinde gerçekleştirilmelidir.

Özet: Başarılı bir hipnoz için aşağıdaki noktalar sıra ile gerçekleştirilmelidir:

1- Kullanılan kelimeler çok iyi seçilmelidir. Bunların denek tarafından değerlendirilmesi göz önünde bulundurulmalıdır.

2- Kelimeler gerçek anlamlarında kullanılmalıdır. (Senbolik anlamda değil)

3- Hastayı/deneği şüphelendirecek kelimeler kullanmamalıdır.

4- Hipnoza geçmeden önce, tüm yanlış anlaşılan veya anlaşılması olası şeyler ekarte edilmelidir.

5- Deneğe nazik davranılmalıdır. Telkinler kesin olarak verilmelidir. Telkinler gerektiği kadar tekrarlanmalı ve pekiştirilmelidir. Bazı kelimeler vurgulanarak söylenmelidir.

6- Bilinen fizyolojik fenomenlerden yararlanılmalıdır. Sağlanma fenomeni; el havada, yukarı doğru bakarken gözünü açmamak hali gibi fiziyolojik hallere yapmadan önce de telkin edilmelidir.

HİPNOZUN UYGULANMASI

Hipnozun genel olarak uygulandığı yerler

1- Yatıştırıcı olarak: Deneğin ameliyat öncesi anksiyetsi veya vesvesesini yenmesine yardımcı olmak için.

2- Ağrıyı kaldırma: İdeal bir anestezi olarak kullanıldığı gibi kimyasal maddelerin dozunu azaltmak için.

3- Anestezi olarak: Küçük ameliyatlarda Hipnoanestezi, kısa süren ameliyatlarda ise total anestezi olarak,

Uzun süren ameliyatlar için somnanbulik trans hali gereklidir. Büyük ameliyatlarda kullanılma olanağı sınırlıdır.

4- Posthipnotik telkin (PHS): Ağrıyı kontrol altına almaya yarar. Hastalar daha mutlu ve rahattır. Narkoz ve ağrı dindirici ilaç alma ihtiyacı, kusma ve bulantı azalır. Kateter ile trakebronşyal emmmenin daha iyi olmasını sağlar.

Çocukların yarısından çoğu gerekli derinlikte uyuyabilirler. 8-14 yaşındaki çocuklar çok daha iyi hipnotize olurlar çünkü kavramları iyidir, hayal güçleri yüksektir, yaratıcı fantezi bir dünyaları vardır.

Klinik Kullanışı:

Klinik kullanılışı spesifik birkaç alanda çok önem kazanır. Diş hekimliğinde başarılı bir şekilde uygulanabilir. Hipnoz ile ağrının kaldırılışı en güçlu bir şekilde etki alanı olarak hipno aneljeziden (nitrat oksit) anesteziye yardımcı olmaya kadar uzanır. Doğumda tam bir başarı sağlanır. Burada doktorun prestiji genellikle çok iyidir. Doktor-hasta arası ilişkinin iyi olması hastanın motivasyonunun yüksekliği, işbirliği hali çok önemli bir rol oynar. Hastanın şartlanma deneyimleri, gebeliğin üçüncü veya dördüncü ayında başlayabilir. Hipnozun her seviyesinde başarılı doğum sonuçları alınır. (gevşeme amnezi, aneljezi anestezi ve hipnoz sonrası telkin) sezaryen seksiyonları hipnoz anestezisi ile performe edilir. Bu denekler seçme deneklerdir. Deneklerin ancak % 10’u hipnoz metodu kemoanesteziye de yardımcı olur. Kalp ameliyatlarında nitro “commissurotomy” de hipnoz son derece faydalıdır. Çok kere anestezi olarak kullanılır. Genellikle korkuyu, anksiyeteyi gidermek ilacının dozunu azaltmak, amnezi hali oluşturmak ve rasyon sonrası halin ciddiyetini hafifletmek için kullanılır.

MÜZİK ve SES (Audioanaljezi)

“Ninni en eski bir müsekkindir”

Giriş: Ses ve müziğin tıbbi değeri ile ilgili pek çok örnekler vardır. Özellikle 3 ana alanda yararlanılır. Psikiyatrik düzensizliklerin terapisinde, hastane personelinin moralini düzeltmekte ve anestezide yardımcı olmakta. Ses, fiziki olarak hava ve hava akımı ile ilgilidir. Müzik ise, organize bir sestir. Audioanaljezide, ritmik uyumun sağlanmasına yarar.

Sesler iki kısma ayrılır. Beyaz ses ve beyaz gürültüden, şelale sesine kadar değişir. Doğal seslerin tümüne beyaz ses denir.

Beyaz gürültü: Yapay yani doğal olmayan seslerdir. Elektronik aletlerden çıkan çeşitli frekanstaki sesler bu gruba girer.

Psikolojik Sonuçlar: Müzik ve ses, kesin psikolojik sonuçlar verir. Deneğin dikkatini toplama kabiliyetini arttırır, o andaki psikolojik durumunu değiştirir, düzeltir, hayal gücünün uyarılmasını sağlar. Yüksek tonda ses ve gürültü ızdırap verici olabilir, korku ve gerilim yaratabilir. Hoş sesler ve müzik, kişiyi istikrara ve relaksa davet eder. Müziğin adalelerde gevşeme yaptığı, aletlerle saptanmıştır.

Sesin Algılanması: İnsan kulağı çok hassas bir organdır. İntensif sesin analjezik bir etkisi olduğuna dair örnekler vardır. Ses elementlerinin analizi, bazı önemli detayların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Empulsler koklea’dan çıkıp, talamusa gider sonrada serebral kortekse geçer, sonuçta audiotory kortekste (temporal lobun altında) işitsel algı tamamlanır ve şuur altına girer. Ayrıca, talamustan çıkan empulslar hipotalamus gibi supra segmant ile otonomik merkezlerle ilgilidir, dolayısıyla otonomik responsu da etkiler.

Aneljezik Tesirler: Monovural müzik, hastaların % 40’ında analjezi oluşturur. Beraberinde beyaz ses kullanıldığında tesir % 62’ye çıkar. Beyaz ses simultane olarak kullanıldığında ise deneklerin % 76’sında analjezi olur. Müzikten anlayan deneklerde ise etki alanı % 90’na yükselir. (Schermer). Müzik ve beyaz ses, çevreden gelen dikkat dağıtıcı ve gürültü seviyesinde olan seslerin bloke edilmesinde ve kişinin dikkatini bir noktaya toplamasına yardımcı olur. Bu manada müzik bir trankilandır. Beyaz ses ise tek başına olduğunda özellikle gereksiz seslerin duyulmasını engelleyen, “maskeleşmiş bir sestir.” Müziğin vasat doza anesteziklerin ve sedatif içkilerin kombinasyonu ile uyku hali oluşur.

Uygulamalar: Hastaya uygulanan müzik, hastanın arzusuna göre değiştirilebilir. Ameliyat olacak olan hastalara gevşetici mahiyette müzik uygundur. Beethoven’in “Moon Light Sonatı” Debussy’nin “Clair de Lune” Wagner’in “Evening Star” ve “Forest Murmurs”, Humperdick’in “Dream Pandomime” gibi. Müzik ve sesin anestesiolojide uygulanışı, Aneljezinin kontrolu de olasıdır. Ameliyat odasında müzik, hastanın dikkatini etrafındaki faaliyetlerden ve operasyondan çekmesi için kullanılır. Ayrıca müzik, bölgesel ve lokal anestezide de yararlıdır.

Barett, hastaları gevşettiği kadar, gerilimlerini azalttığı ve yeterliliklerini çoğalttığını yaptığı araştırmaları ile göstermiştir.

Müziğin etkili bir şekilde kullanılması için, aşağıdaki noktaların gözönünde tutulması gerekir.

1- Ne tip müzik olursa olsun, uzun süre dinlenmemelidir, her 45 dakikada bir 15 dakika için durdurulmalıdır.

2- Müzik hoş tonda olmalıdır.

3- Çok yakından gelmesi engellenmelidir. (çok yüksek tonda müzikten sakınılmalıdır)

Audioaneljezi, doğumda başarılı ile kullanılır. Hasta kendisine uyan müziği dinler. Hastanın ağrısı geldiğinde “beyaz ses” işitebilir. Ölçüde en yüksek seviyeye getirilir. Ağrı azalınca, ses tonu daha azaltılır.